Đương quy

 Nhìn chung các giống đương quy đều có nguồn gốc từ vùng ôn đới ưa khí hậu ẩm mát. Từ lâu đã được trồng phổ biến ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản. Ở Việt Nam cũng được trồng ở các tỉnh Hà Giang, Lào Cai, vùng ven Hà Nội, nhưng cũng phải lựa chọn thời vụ sao cho mùa gieo hạt và sinh trưởng của cây trùng với thời gian có nhiệt độ thấp trong năm, nhìn chung hiệu quả chưa cao.

Bộ phận dùng là Rễ Đương quy trồng được trên 3 năm tuổi.

Nếu không phân biệt các bộ phận với nhau thì toàn bộ rễ chính, rễ phụ gọi là Toàn quy. Ngoài ra, dựa vào tính chất của mỗi bộ phận mà người ta còn phân biệt ra 3 loại.

Quy đầu là phần đầu của rễ chính, đầu tù và tròn, tác dụng chỉ huyết.

Quy thân là rễ đã loại bỏ phần đầu và đuôi, tác dụng bổ huyết.

Quy vĩ là rễ phụ nhỏ hay rễ nhánh, tác dụng hành huyết, giảm đau.

Theo Y học hiện đại.

Đương quy có cả hai tác dụng co thắt và thư giãn tử cung. Nó còn đóng vai trò như một chất kháng viêm giảm đau làm giảm triệu chứng đau bụng kinh.

Đương quy không trực tiếp liên kết với thụ thể estrogen, cũng không làm dày màng nhày tử cung trong chu kì kinh nguyệt, nhưng gián tiếp thay đổi nội tiết tố nữ. Mặt khác nó làm mạnh tuần hoàn, đặc biệt là tuần hoàn ở bộ phận sinh dục, giúp điều hòa kinh nguyệt.

Tác dụng Theo Y học cổ truyền. Theo y học cổ truyền, đương quy là vị thuốc có,

Tính vị: ngọt, cay, ấm. Qui kinh tâm, – can, – tỳ.

Tác dụng: bổ huyết, – hoạt huyết, – điều kinh, – nhuận tràng.

Chỉ định:

Điều trị tâm can huyết hư, sắc mặt ám vàng, chóng mặt, hồi hộp, thường dùng cùng với thục địa, bạch thược như bài tứ vật thang.

Nếu khí huyết đều hư, thường dùng cùng với hoàng kỳ, nhân sâm như bài đương qui bổ huyết thang, – nhân sâm dưỡng cam thang.

Điều trị huyết hư  –  huyết ứ gây rối loạn kinh nguyệt, đau bụng kinh, bế kinh: nếu do khí trệ huyết ứ thường dùng cùng với hương phụ, đào nhân, hồng hoa; nếu do hàn ngưng thường phối hợp với nhục quế, ngải diệp; nếu do huyết nhiệt thường dùng cùng với xích thược, đan bì.

Điều trị huyết trệ kiêm hàn gây đau đầu thường dùng cùng với xuyên khung, bạch chỉ.

Điều trị khí huyết ứ trệ gây đau ngực, sườn thường dùng cùng với uất kim, hương phụ.

Điều trị đau bụng do hư hàn thường dùng cùng với quế chi, bạch thược.

Nếu đau bụng đi ngoài ra máu thường dùng cùng với hoàng cầm, hoàng liên, mộc hương.

Nếu trong bụng có hòn khối thường dùng cùng với tam lăng, nga truật.

Điều trị vấp ngã gây đau, xưng nề thường dùng cùng với nhũ hương, một dược.

Điều trị phong thấp tý chứng gây chân tay tê nhức thường dùng cùng với khương hoạt, quế chi, tần cửu.

Hiện nay dùng điều trị đau thắt ngực, viêm tắc mạch máu.

Điều trị mụn nhọt sưng đau, thường dùng cùng với ngân hoa, liên kiều.

Điều trị chứng đại tiểu tiện bí kết do huyết hư, thường dùng cùng với hỏa ma nhân, nhục thung dung.

Ngoài ra còn điều trị ho hen lâu ngày như bài quan âm cầu khổ tán. 

Kiêng kỵ, lưu ý.

Đương quy vị cay tính ôn do đó người thể trạng bị nóng ngứa không nên dùng. Phụ nữ đang có thai hoặc chuẩn bị có kế hoạch sinh con cũng không nên dùng.

Người tiêu chảy nên kiêng vì Đương quy có tác dụng nhuận táo.