Trạch tả

 Vị thuốc trạch tả là thân rễ phơi khô của cây trạch tả.

Cái tên Trạch tả xuất phát từ tác dụng thông lợi tiểu tiện rất mạnh của nó, như tát cạn nước đầm ao (trạch là ao, đầm; tả nghĩa là tát cạn).

Cây trạch tả mọc hoang tại những nơi ẩm ướt ở nước ta như Lào Cai, Lai Châu, Cao Bằng, Lạng Sơn. Hiện được trồng ở nhiều tỉnh như Hà nam, Thái Bình, Hà Nội, Hoà Bình,… Ngoài ra cũng được trồng như một loại cây kiểng trong bể cá hay sân vườn ở các hộ gia đình ở khắp nơi trên cả nước.

Mùa đông đào cả cây, cắt bỏ phần lá, thân, rễ tơ, sau đó đem rửa sạch rồi sấy khô.

Nghiên cứu dược lý về trạch tả.

Trong chuyên san của Viện nghiên cứu tiền Bắc Bình có báo cáo,: Bắt đầu tiêm Kali Nitrat cho thỏ để gây viêm thận đưa đến hiện tượng ứ đọng urea và cholesteron trong máu, sau đó tiêm trạch tả. Kết quả là lượng urea và cholesteron trong máu giảm xuống.

Cho người mạnh khoẻ, uống nước sắc từ dược liệu thấy lượng nước tiểu, lượng urea và lượng natri bài tiết đều tăng lên.

Công dụng của trạch tả theo y học cổ truyền. Theo y  học cổ truyền, trạch tả là vị thuốc có,

vị ngọt nhạt hơi mặn, tính lạnh. Có hai công dụng chủ yếu: Tả hỏa ở hai kinh Can Thận và Trục thủy ở Bàng quang Tam tiêu. Trên lâm sàng chủ yếu kết hợp với các vị thuốc lợi niệu trừ thấp và thanh nhiệt.

Trong những thang thuốc bổ Thận, thường người ta cũng dùng kèm một lượng ít trạch tả để phòng thuốc bổ gây nê trệ mà sinh thấp nhiệt dẫn đến sản sinh ra nhiệt tà.

Chủ yếu làm thuốc thông tiểu chữa bệnh thủy thũng trong bệnh viêm thận. Ngày dùng từ 10 đến 30g dưới dạng thuốc sắc hoặc dùng riêng hay phối hợp với các vị thuốc khác. Có người nói là có thể chữa bệnh sỏi thận và lợi sữa.

Kiêng kỵ.

Người âm hư không có thấp nhiệt và Thận hư mắt tối xầm không được dùng.