Tế tân

 Vị thuốc tế tân là rễ của cây tế tân phơi khô hay sấy khô.

Tế tân có nguồn gốc từ Trung Quốc, đây là loại cây ưa thích các khu vực ẩm ướt, nhiều bóng râm và đất giàu mùn. Nó thường được trồng trong các vườn nhiều bóng râm.

Thu hoạch vào cuối mùa hạ, đầu mùa thu, tầm tháng 5, tháng 6.

Người ta sẽ đào toàn cây rồi phơi trong bóng râm. Tránh phơi trực tiếp dưới nắng vì sẽ làm bay mất tinh dầu trong thuốc.

Tác dụng dược lý của Tế tân.

1. Giải nhiệt.

Thực nghiệm trên động vật cho thấy thuốc có khả năng hạ được nhiệt độ.

2. Kháng khuẩn.

Sử dụng cồn chiết xuất từ Tế tân in vi trô cho thấy tác dụng rõ rệt đối với vi khuẩn Gram dương và trực khuẩn thương hàn.

3. Giảm đau.

Thuốc có tác dụng gây tê tại chỗ.

Công dụng của vị thuốc Tế tân theo Y học Cổ truyền. Theo y học cổ truyền, tế tân là vị thuốc có,

Tính vị: cay, ấm, có ít độc. Qui kinh phế – thận – tâm .

Tác dụng: khứ phong tán hàn, thông khiếu, chỉ thống, ôn phế hoá ẩm.

Chỉ định:

Chứng cảm mạo phong hàn: tế tân nhập phế kinh có tác dụng tán phong hàn ở biểu, thường phối hợp với khương hoạt, phòng phong, bạch chỉ như bài cửu vị khương hoạt thang.  

Tế tân nhập kinh thận có tác dụng điều trị chứng lý hàn, thường phối hợp với phụ tử, ma hoàng, như bài ma hoàng phụ tử  tế tân thang.

Điều trị ngoại cảm phong tà, đau đầu thì  dùng phối hợp với xuyên khung, bạch chỉ, khương hoạt như bài Xuyên khung trà điều tán.

Điều trị phong tà phạm phế, tắc mũi chảy nước mũi, đau đầu thường phối hợp với tân di, bạch chỉ, thương nhĩ tử.

Điều trị chứng cảm phong hàn gây đau răng thì có thể dùng đơn độc tế tân.

Điều trị vị hoả gây đau răng thì phối hợp với thạch cao, hoàng liên, ma hoàng.

Điều trị phong hàn thấp tý, đau lưng do lạnh thường dùng với độc hoạt, tang kí sinh, phòng phong như bài độc hoạt ký sinh thang.

Chứng hàn đàm đình ẩm, khí nghịch xuyễn khái: tế tân cay, tán, ôn táo có tác dụng tán hàn ngoại biểu, hạ khí tiêu viêm, ôn phế hoá ẩm dùng trong ngoại cảm phong hàn , thủy ẩm nội đình, xuyễn khái, đàm nhiều trong loãng, thường phối hợp với ma hoàng, quế chi, can khương như bài tiểu thanh long thang.

Chú ý: Dùng thận trọng ở những người thường bị nóng trong người hay khí huyết kém.