Nhục quế

 Vị thuốc nhục quế là vỏ thân, vỏ cành to của cây quế phơi hay sấy khô.

Nguồn cung cấp Quế ở quốc tế chủ yếu  là từ Srilanca. Hiện nay, Việt Nam ta tự trồng và cung ứng Quế làm thuốc lẫn gia vị. Quế được trồng nhiều ở dọc dãy núi Trường Sơn, từ Thanh Hóa đến Quãng Ngãi. Trong đó nổi tiếng về chất lượng là Quế được trồng tại Thanh Hóa.

Quế được Thu hái vào tháng 4, tháng 5 và tháng 9, tháng10. Do thời gian này Quế nhiều nhựa, bóc dễ, không bỏ sót lòng. Quế bóc sót lòng được coi là kém giá trị.

Vỏ quế cũng được chia làm nhiều loại.

Phần vỏ được lấy từ thân cách mặt đất 1,2 m đến chỗ chia cành thứ nhất gọi là Quế thượng châu. Loại này được coi là quế chất lượng nhất.

Quế được bóc ở những cành to gọi là quế thượng biểu.

Quế được bóc ở những cành nhỏ gọi là quế chi. Ngoài ra, Quế chi còn được lấy từ các cành quế non, chặt nhỏ rồi đem phơi.

Tác dụng của nhục quế theo Y học cổ truyền. Theo y học cổ truyền, nhục quế là vị thuốc có,

Tính vị: cay, ngọt, nóng. Quy kinh tỳ, thận, tâm, can.

Tác dụng: bổ hoả trợ dương, tán hàn chỉ thống, ôn kinh thông mạch.

Chỉ định.

Điều trị thận dương bất túc, mệnh môn hoả suy gây liệt dương, lạnh tử cung, lưng lạnh đau, đái đêm nhiều lần, hoạt tinh di niệu thường dùng với phụ tử, sơn thù nhục, thục địa như bài thận khí hoàn, hữu quy ẩm.

Điều trị hạ nguyên hư suy, dương hư bốc lên trên gây mặt đỏ, khó thở, ra mồ hôi, hồi hộp trống ngực, mất ngủ, mạch vi nhược thường dùng với ngô thù du, ngũ vị tử, nhân sâm, mẫu lệ.

Điều trị hàn tà nội tập, hoặc tỳ vị hư hàn có thể dùng nhục quế tán bột hoà với rượu uống, hoặc dùng với can khương, cao lương khương.

Điều trị tỳ thận dương hư gây đau bụng, nôn, tứ chi quyết lãnh, đại tiện lỏng thường dùng với phụ tử, can khương, nhân sâm như bài quế phụ lý trung hoàn.

Điều trị phong hàn thấp tý, thường dùng với độc hoạt, tang ký sinh, đỗ trọng như bài độc hoạt ký sinh thang.

Điều trị hàn tà nội tập gây đau tức ngực thường dùng với phụ tử, can khương.

Điều trị dương hư hàn ngưng thường dùng với lộc giác giao, bào khương, ma hoàng như bài dương hoà thang.

Điều trị bế kinh, thống kinh thường dùng với đương quy, xuyên khung, tiểu hồi hương như bài tiểu phúc trục ứ thang.