Nhân trần

 Bộ phận dùng làm thuốc là Toàn cây phần trên mặt đất của cây nhân trần. Người ta thu hái vào mùa hè lúc cây đang ra hoa rồi phơi hay sấy khô, bó thành từng bó, bảo quản nơi khô mát.

Loài Nhân trần phân bố ở vùng nhiệt đới trên thế giới như Ấn độ, Malaysia, Thái Lan, Trung Quốc. Tại Việt Nam, Nhân trần phân bố tập trung ở các tỉnh vùng núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Cạn. Nhân trần là cây ưa ẩm, ưa sáng, thường mọc lẫn với các loại cây bụi nhỏ, cỏ thấp ven rừng.

Công dụng của nhân trần theo Y học hiện đại.

1. Tác dụng tăng tiết mật.

Nước sắc thuốc có tác dụng làm giảm trương lực cơ vòng Oddi của chó gây mê. Chất dimethoxycoumarin có tác dụng lợi mật chủ yếu.

2. Tăng cường chức năng thải trừ của gan.

3. Kháng khuẩn.

Giúp tiêu diệt các khuẩn gây viêm phổi, viêm não như tụ cầu vàng, mủ xanh, E.coli.

Diệt giun.

Thực hiện thí nghiệm trên giun đũa lợn thấy có kết quả tốt.

Thành phần dầu bay hơi có tác dụng ức chế mạnh loại nấm gây bệnh ngoài da.

Ngoài ra nhân trần còn có tác dụng Giảm mỡ máu, làm giãn mạch vành và hạ áp.

Tác dụng của nhân trần theo y học cổ truyền. Theo y học cổ truyền, nhân trần là vị thuốc có,

Tính vị: đắng, hơi lạnh. Quy kinh tỳ, vị, can, đởm.

Tác dụng: thanh lợi thấp nhiệt, lợi đởm thoái hoàng.

Chỉ định:

Chứng da vàng mắt vàng, tiểu tiện ngắn đỏ thường dùng với hoàng bá, chi tử, đại hoàng như bài nhân trần cao thang.

Nếu hoàng đản thấp nặng hơn nhiệt thường dùng với phục linh, trư linh như bài nhân trần ngũ linh tán.

Điều trị tỳ vị hàn thấp uất trệ, dương khí không tuyên vận được âm hoàng thường dùng với can khương, phụ tử như bài nhân trần tứ nghịch tán.

Chứng thấp chẩn, thấp sang thường dùng với hoàng bá, khổ sâm, sa sàng tử, sắc uống hoặc rửa ngoài.

Kiêng kỵ

Không nên kết hợp Nhân trần với Cam thảo. Lý do là vì Nhân trần có tính chất đào thải nước còn Cam thảo lại giữ nước. Do đó, khi kết hợp hai thảo dược này với nhau, chúng có thể gây tương tác thuốc, không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn tăng tác dụng phụ ngoài ý muốn.

Phụ nữ mang thai và đang cho con bú nếu không có vấn đề về gan thì tốt nhất không nên dùng Nhân trần. Khi uống nhiều dược liệu này có thể làm xuất tiết các tuyến trong cơ thể, dẫn đến mẹ bị mất sữa hoàn toàn hoặc chỉ có rất ít.

Ngoài ra, bạn không nên uống trà Nhân trần hằng ngày. Nguyên nhân là vì vị thuốc có tác dụng lợi tiểu nên dẫn đến đào thải nhiều nước và các chất dinh dưỡng ra ngoài. Từ đó, bạn dễ bị mất nước, mệt mỏi, thiếu tập trung. Hơn nữa, nếu gan, mật không có vấn đề thì việc uống trà Nhân trần hằng ngày sẽ khiến các cơ quan này phải tăng bài tiết, dẫn đến dễ tổn thương, mất cân bằng và dễ sinh bệnh.