Hậu phác

 Vị thuốc hậu phác là vỏ của cây hậu phác.

Cây này hiện chưa phát hiện ở nước ta, nhưng qua địa lý phân bố của cây này ở Trung Quốc thường ở những nơi khí hậu mát mẻ, ẩm ướt như Quảng Tây, Vân Nam, Phúc Kiến. Chúng ta có thế tìm tại các tỉnh giáp biên giới Trung Quốc như Sơn La, Lai Châu, Hà Giang, Tuyên Quang.

Vào những tháng 5 đến tháng 6, chọn những cây đã được 20 năm tuổi trở lên, lấy vỏ như lấy vỏ quế. Sau đó đem về chế biến sơ bộ. Có nhiều cách chế biến khác nhau.

Tác dụng của hậu phác Theo Y học hiện đại.

1. Tác dụng lên đường tiêu hóa.

Các bệnh về đường tiêu hóa rất phổ biến và đa dạng, bao gồm hội chứng ruột kích thích, rối loạn tiêu hóa chức năng, đau bụng, chướng bụng, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, táo bón. Hậu phác thường được sử dụng trong Y học cổ truyền để điều trị các rối loạn tiêu hóa như vậy.

Ngày nay, các thí nghiệm cho thấy hậu phác làm giảm đáng kể loét dạ dày, bệnh tiêu chảy, có tác dụng lợi mật rõ rệt trên chuột. Hậu phác có thể thông qua tác dụng chống co thắt dẫn đến thư giãn cơ trơn đường tiêu hóa.

2. Tác dụng kháng khuẩn.

Tại Trung Quốc, người ta phát hiện tác dụng kháng sinh của nước sắc hậu phác đối với vi khuẩn thương hàn, tả, Staphylococcus, Streptococcus và lỵ Shigella.

3. Tác dụng chống viêm.

Viêm, một phản ứng bảo vệ liên quan đến các tế bào miễn dịch, mạch máu và chất trung gian, là một phần của phản ứng sinh học phức tạp của cơ thể chống lại các kích thích có hại, chẳng hạn như mầm bệnh, tế bào bị tổn thương hoặc chất kích thích.

Hậu phác được chứng minh là có khả năng ức chế sự hình thành các hóa chất trung gian gây viêm, từ đó giúp làm giảm tình trạng viêm.

4. Tác dụng chống hen phế quản.

Tác dụng của hậu phác đối với bệnh hen suyễn là từ hai loại cơ chế: 

Thứ nhất, Dược chất trong cây ức chế quá trình tạo tế bào lympho người ở thử nghiệm trong ống nghiệm, có tác dụng chống hen thông qua việc ức chế phản ứng dị ứng loại 4 (qua trung gian tế bào lympho).

Thứ 2, Chiết xuất hậu phác gây giãn phế quản bằng cách giãn cơ trơn phế quản.

Ngoài ra, hậu phác còn nhiều tiềm năng điều trị trong các bệnh lý mạch vành, xơ vữa động mạch, chống kết tập tiểu cầu, đái tháo đường, trầm cảm, lo âu, Alzheimer.

 

Tác dụng của hậu phác Theo Y học cổ truyền.

Tính vị: đắng, cay, ấm. Quy kinh tỳ, vị, phế, đại trường.

Tác dụng: hành khí táo thấp, tiêu tích bình xuyễn.

Chỉ định:

Chứng thấp trệ trung tiêu, khí trệ gây nên đầy chướng bụng, đau bụng, hoặc buồn nôn, nôn, thường phối hợp dùng với thương truật, trần bì như bài bình vị tán.

Chứng trường vị tích trệ, bụng đầy ậm ạch, đại tiện bí, thường dùng cùng với đại hoàng, chỉ thực như bài Hậu phác tam vật thang.

Nếu do nhiệt kết tiện bí, điều trị phối hợp dùng với đại hoàng, mang tiêu, chỉ thực là bài đại thừa khí thang.

Điều trị chứng ho có đờm, khó thở do phong hàn ngoại cảm mà phát bệnh, có thể phối hợp với quế chi, hạnh nhân như bài quế chi gia hậu phác hạnh tử thang.

Điều trị chứng đàm thấp nội trệ, tức ngực, khó thở, ho thường phối hợp dùng với tô tử, trần bì như bài tô tử giáng khí thang. 

Kiêng kị.

Theo Y học cổ truyền, người có tỳ vị hư nhược, thể trạng ốm yếu (chân nguyên bất túc), phụ nữ có thai thì không dùng.