Hà thủ ô đỏ

 Từ lâu, Hà thủ ô đỏ nổi tiếng là vị thuốc quý giúp nhuận da đen tóc.

Vị thuốc Hà thủ ô đỏ là rễ củ phơi hay sấy khô của cây hà thủ ô, thuộc họ Rau răm.

Hà thủ ô đỏ là loại cây ưa khí hậu ẩm mát của vùng cận nhiệt đới và nhiệt đới núi cao. Cây ưa sáng và có thể hơi chịu bóng. Cây thường mọc ở đất ẩm, xốp, nhiều mùn, nhất là loại đất ở chân núi đá hoặc đất vùng trung du, đất đỏ bazan cũng phát triển rất tốt. 

Để sử dụng được, hà thủ ô thường phải qua sơ chế.

Hà thủ ô dạng sống có hàm lượng Athranoid cao, đây là chất có tác dụng nhuận tràng), khi dùng nhiều sẽ gây đau bụng, tiêu chảy, do đó cần phải chế.

Ngoài ra, củ sống còn chứa hàm lượng Tanin cao, nếu dùng không đúng cách, uống hằng ngày có thể gây mệt mỏi, tăng men gan, bí tiểu…

Chế củ hà thủ ô để giảm các tính chất không mong muốn này, mặt khác để tăng cường tính bổ dưỡng phù hợp với mục đích sử dụng. 

Có nhiều cách chế hà thủ ô, hiện nay thường dùng phương pháp chế với đỗ đen như sau.

Chuẩn bị đỗ đen, đem đãi sạch rồi đun sôi đỗ đen cùng nước trong vòng 4 tiếng đồng hồ. 

Sau đó, đổ nước 1 ra rồi lại thêm nước vào bã đỗ đen để tiếp tục đun trong vòng 3 giờ. 

Tiếp theo trộn nước đỗ nấu lần 1 và 2 với nhau, cho hà thủ ô đã cắt lát vào đun trong vài giờ. 

Cuối cùng vớt hà thủ ô ra để  phơi hoặc sấy khô.  

Với cách làm này, cứ 10kg đậu đen sẽ chế biến được 100kg hà thủ ô.  

Tác dụng của hà thủ ô Theo Y học cổ truyền. Theo y học cổ truyền, hà thủ ô là vị thuốc có,

Tính vị: ngọt, sáp, hơi ấm. Qui kinh can, – thận.

Tác dụng:  bổ ích tinh huyết, cố thận, đen lông tóc.

Chỉ định,

Điều trị huyết hư gây đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, hồi hộp, mất ngủ, mệt mỏi thường dùng cùng với thục địa, đương qui, kỷ tử, thỏ ty tử.

Điều trị sốt rét lâu ngày, khí huyết tổn thương, thường dùng cùng với nhân sâm, đương qui như bài hà nhân ẩm.

điều trị đại trường bí kết, thương hư tân dịch thường dùng cùng với đương qui, hỏa ma nhân.

Trị mụn nhọt sưng tấy, dùng cùng với ngân hoa, liên kiều như bài Hà thủ ô thang.

Ngoài ra huyết táo sinh phong gây ngứa ngoài da, ban chẩn thường dùng cùng với kinh giới, phòng phong, khổ sâm.

Tác dụng của hà thủ ô Theo Y học hiện đại.

Một số nghiên cứu cho thấy dịch chiết Hà thủ ô chứa các dược chất có tác dụng như sau:

1. Tổng hợp melanin (sắc tố có liên quan đến màu sắc da, tóc), định hướng phát triển thuốc điều trị chứng tóc bạc sớm.

2. Giảm Cholesterol và Triglycerid toàn phần trong khi vẫn duy trì hàm lượng HDL – cholesterol có lợi, làm giảm xơ cứng động mạch, tăng cường chức năng miễn dịch mạnh và tăng tạo hồng cầu.

3. Giảm nguy cơ nhồi máu não.

4. Có tác dụng bảo vệ các sợi thần kinh cholinergic, có lợi cho bệnh nhân Parkinson.

5. Nhuận tràng: chứa dẫn xuất làm tăng nhu động ruột. Hà thủ ô sống có tác dụng nhuận tràng hơn Hà thủ ô chín.

6. Tác dụng kháng khuẩn và kháng virus: Thuốc được nghiên cứu có thể ức chế trực khuẩn lao ở người và ức chế virus SARS.

Liều thường dùng hà thủ ô 9 tới 12 gam. Đối với người có huyết áp thấp và đường huyết thấp thì kiêng dùng.